Waarom vliegen met een rolstoel gewoon kan

Eerst denk je aan een grap: vliegen met een rolstoel? Maar hier is het serieus bedoeld. Je vliegt met je rolstoel naar je vakantiebestemming. En of dat nu naar Ierland, Jordanië of Zuid-Afrika is: met een goede voorbereiding kan je de hele wereld over! Want vliegen is het probleem niet. De echte uitdaging begint bij aankomst. Maar daarover heb ik ook genoeg informatie. Laten we eerst eens kijken hoe ‘gewoon’ het is om als rolstoeler naar je vakantiebestemming te vliegen!

Als eerste zijn er taxidiensten die je naar de luchthaven kunnen brengen, als je zelf niet wil of kan rijden. Of als niemand je kan brengen. Overigens reizen de meeste rolstoelreizigers minimaal met een partner, vriend/vriendin of helper. Maar ik krijg ook regelmatig gezinnen die op reis gaan.

Behalve taxidiensten is er de trein die doorgaans prima voldoet mits je iemand hebt (alweer? Ja, alweer) die helpt met de bagage. Ook daar kan een meereizende partner of familie meestal in voorzien.

Een derde optie is om je (grote) bagage vooruit te sturen met een bagagevervoerder zoals BagBooking. Je bagage wacht dan op je in het eerste hotel waar je overnacht.

Op de luchthaven zelf kan je gebruik maken van de luchthavenassistentie. Er zijn wereldwijde (IATA) standaardafspraken in de luchtvaartwereld om reizigers met een mobiliteitsprobleem  te assisteren. Van aankomst tot in het vliegtuig (en bij aankomst precies andersom). Hierover straks meer.

Voorbereiding voor je vlucht

Een goede voorbereiding is de halve reis. En daar help ik je mee. Bij de kennismaking leer ik al in welke mate je beperkt bent in je mobiliteit en welke hulpmiddelen je gebruikt. Zodoende kan ik je al informatie geven over zaken waar je rekening mee moet houden:

• Geef tijdens het boeken aan dat je rolstoelgebruiker bent. Je wordt stap voor stap geholpen door het proces.

• Denk aan type rolstoel (elektrisch/handmatig). De belangrijkste zaken bij het vervoeren van je rolstoel zijn de afmetingen, het gewicht en of er een accu in zit. Past je rolstoel binnen de gehanteerde maten dan kan je stoel zonder probleem mee. Een elektrische rolstoel heeft iets meer aandacht nodig.

• Check regels voor accu’s en hulpmiddelen. Per vliegtuigmaatschappij kan dit variëren. Zo zal de accu losgekoppeld moeten worden vanwege veiligheidseisen. Vooral bij lithium-ion accu’s gelden strikte regels. Als de accu niet uitneembaar is of te groot (teveel Wh), kan de maatschappij weigeren om de E-rolstoel of scootmobiel mee te nemen.

• Vraag eventueel om een bulkhead seat. Dat is een vliegtuigstoel die direct achter een wand of scheidingsschot staat, vaak bij de nooduitgangen of de eerste rij van een cabine. Deze stoelen bieden meestal wat extra beenruimte omdat er geen stoelen direct voor staan. Het nadeel kan zijn dat je handbagage niet onder een stoel geplaatst kan worden en soms zitten de tafeltjes en schermpjes in de armleuningen, waardoor de stoel iets smaller aanvoelt. Ideaal dus voor wie meer ruimte van voren wil, maar minder praktisch als je altijd je tas bij de hand wilt hebben.

Bagage en hulpmiddelen

Je rolstoel, krukken of andere noodzakelijke hulpmiddelen mag je kosteloos meenemen op de vlucht. Bij de check-in is het slim om te vragen of er een label aan je rolstoel of hulpmiddel wordt bevestigd, zodat alles correct wordt ingecheckt en herkenbaar blijft.

Een extra tip: maak voor vertrek een paar duidelijke foto’s van je rolstoel. Mocht er tijdens de reis iets beschadigd raken, dan heb je bewijs van de staat waarin je hem hebt ingecheckt.

Wanneer je kleine, losse onderdelen hebt (een spiegel, bouten, moeren) neem die dan mee in je handbagage. Zo raken ze niet kwijt en heb je ze direct bij de hand wanneer je de rolstoel weer ophaalt.

Op de luchthaven

Dit is misschien wel het leukste onderdeel! Nadat je je hebt gemeld bij de servicebalie voor de luchthavenassistentie (ook wel PRM-service genoemd) wordt alles je uit handen genomen. Soms gebruik je je eigen rolstoel tot aan de gate maar vaak lever je hier je eigen rolstoel in. Deze gaat namelijk in het vrachtruim. Je mag nooit je eigen rolstoel meenemen in de cabine. Maar geen nood! Want je krijgt van hier af begeleiding van incheckbalie tot aan boord.

• Incheck met assistentie. Jij en je reisgezelschap krijgen assistentie bij het inchecken en de security-check. Vaak hoef jij hiervoor niet uit de rolstoel.
• Bij de gate mag je (met je reisgenoten) vaak als eerste het vliegtuig in omdat er dan geen andere mensen in de weg staan, lopen of zitten. Het kan voorkomen dat je even in een aparte rolstoel moet die geschikt is om door de smalle gangpaden van het vliegtuig te rijden. Je wordt in je stoel geholpen en bent klaar voor de reis.
• Op iedere luchthaven zijn de toegankelijke toiletten goed aangegeven, vaak met een duidelijk pictogram of infobord.

 

Aan boord van het vliegtuig

Aan boord gaan kan op verschillende manieren. Op grote luchthavens kan je meestal via de ‘slurf’ aan boord worden gereden. Maar in sommige gevallen wordt je aan boord gebracht middels een speciaal voertuig: de Ambulift.

Een Ambulift is een rijdende cabine die bij het vliegtuig omhoog schaart en tegen de deur van het vliegtuig wordt geplaatst. Zo rol je eenvoudig aan boord. Soms mogen medereizigers met je mee, soms moeten zij via de reguliere weg aan boord gaan. Daardoor kan je elkaar eventjes uit het oog verliezen. Als je echter begeleiding nodig hebt wordt dit verzorgd.

Indien nodig wordt je met een smalle aisle chair naar je stoel gebracht. Die past in het gangetje tussen de stoelenrijen. De cabinecrew helpt met het opbergen van je handbagage en zorgt dat je comfortabel zit. Je rolstoel wordt veilig in het ruim vervoerd en na de landing weer voor je klaargezet.

In de cabine zijn soms hulpmiddelen aanwezig, zoals een on-board wheelchair (een extra smalle rolstoel die door het gangpad past) en speciale toiletsteunen of beugels. Houd er wel rekening mee dat de meeste vliegtuigtoiletten krap zijn, waardoor het plannen van toiletbezoek vooraf vaak handig is.

Toegankelijke toiletten aan boord (lange vluchten naar Sri Lanka & Zuidelijk Afrika)

Voor intercontinentale vluchten naar Sri Lanka en Zuidelijk Afrika vlieg je vrijwel altijd met een widebody-toestel (denk aan Airbus A330/A350/A380 of Boeing 747/767/777/787). In de VS geldt: twin-aisle toestellen móéten een toegankelijk toilet hebben. In de praktijk betekent dit: een groter toilet dat met een on-board aisle chair te bereiken is. Smalle single-aisle toestellen (zoals A320/A321/737) vallen daar niet standaard onder, al plaatsen sommige maatschappijen vrijwillig een vergrote cabinetoilet. Let op: “toegankelijk” is niet overal gelijk—veel reizigers ervaren het nog steeds als krap of lastig bruikbaar.

Slimme voorbereiding voor jouw lange vlucht

• Kies waar kan een widebody op de langste etappe (bijv. Amsterdam–Doha/Abu Dhabi/Dubai–Colombo of Amsterdam–Johannesburg/Kaapstad). De kans op een ruimer toilet is dan het grootst. (US-regel, maar in de praktijk ook vaak de standaard bij internationale widebodies.)

• Vraag om zitplaatsen dicht bij het aangewezen toegankelijke toilet en noteer bij de boeking dat je on-board aisle chair wilt gebruiken. Bij twijfel: vraag om het toiletnummer/positie in de seatmap. (Voorbeeld A350: aangewezen “accessible” lavatory kan midden in economy liggen).

• Plan je toiletmomenten: cabine-toiletten blijven krap. Bespreek vooraf wat werkt (bijv. catheter, medicijnen, of een geplande routine).

Aankomst en vervoer ter plekke

Na een lange vlucht is het fijn om te weten wat je kunt verwachten bij het uitstappen. Net als bij het instappen wordt er ook bij aankomst assistentie geregeld. Je wordt geholpen bij het verlaten van het vliegtuig, vaak met een smalle aisle chair of een ander hulpmiddel. Je eigen rolstoel staat meestal al klaar bij de gate of bij de bagageband, maar dat gaat niet altijd meteen.

De wachttijd bij het terugkrijgen van je rolstoel kan verschillen per luchthaven en maatschappij. Soms staat je rolstoel direct klaar bij de deur van het vliegtuig, soms duurt het langer en komt hij pas bij de bagageband tevoorschijn. Wees dus voorbereid op een korte wachttijd en bespreek dit eventueel vooraf met de assistentiedienst.

Wanneer je met Bharte Reizen op pad gaat, zorg ik dat het vervoer na aankomst helemaal geregeld is. Soms neem je je huurauto rechtstreeks in ontvangst op de luchthaven. Soms word je eerst opgehaald door een transfer en naar je hotel gereden voor de eerste nacht. Daarna reis je verder in een toegankelijk voertuig dat aansluit bij jouw persoonlijke situatie. Zo hoef je je geen zorgen te maken over het vervoer en kun je ontspannen aan je vakantie beginnen.

Over passend vervoer ter plaatse lees je meer in mijn blog Rolstoelvakantie: verzorgd of zelf rijden?

Praktische tips (checklist)

Een goede voorbereiding maakt je vliegreis een stuk relaxter. Met deze praktische tips voorkom je gedoe en kun je met een gerust hart op vakantie vertrekken:

• Meld assistentie minimaal 48 uur vooraf aan
  Zo weet je zeker dat er personeel klaarstaat om je te helpen bij incheck, security en boarding. Liever nog meldt je bij boeking al dat je assistentie wilt hebben.

• Label je rolstoel
  Zet je naam, telefoonnummer en bestemming duidelijk zichtbaar op je rolstoel. Mocht er iets misgaan bij de bagageafhandeling, dan is je stoel makkelijker terug te vinden. Je rolstoel wordt ook gelabeld wanneer je die afgeeft bij de luchthavenassistentie.

• Neem reserveonderdelen of gereedschap mee
  Denk aan een setje met inbussleutels, zekeringen of extra lampjes. Een kleine reparatie onderweg kan je vakantie redden.

• Zet losse onderdelen goed vast
  Haal kussens, hoofd- en voetsteunen of de joystick van je rolstoel af of zet ze stevig vast met tape of ty-raps. Zo voorkom je schade in het bagageruim.

• Gebruik een transferplank
  Vind je het lastig om van je rolstoel naar het vliegtuigstoeltje over te stappen? Een transferplank kan het verplaatsen een stuk makkelijker en veiliger maken.

Troubleshooting: wanneer je verwacht in ruwe omstandigheden te rijden, neem dan minimaal 1 bandenreparatieset mee. Zo kan je in ieder geval verder totdat je een band kan laten repareren bij een fietsenmaker.

Met deze eenvoudige voorbereidingen begin je je reis met meer rust en vertrouwen – en kan het genieten echt beginnen.